In Nederland hebben zo’n 440.000 mensen eczeem. De aandoening beïnvloedt het dagelijks leven op allerlei manieren. Goede voorlichting en begeleiding zijn daarom heel waardevol. Om die reden bundelen de Vereniging voor Mensen met Constitutioneel Eczeem (VMCE) en Service Apotheek hun krachten.
Carlijn van Hoften is apotheker Farmaceutische zorg bij Service Apotheek. Ze merkt dat eczeem lang onderschat is. “Zeker de mentale en sociale effecten. Mensen slapen slechter door de jeuk. Daarnaast komt het voor dat kinderen gepest worden als het eczeem zichtbaar is. Dat heeft echt grote gevolgen.”
Als huidtherapeut en verenigingsmanager bij de VMCE ziet Annelies Herikhuisen ook dagelijks wat de aandoening met mensen doet. “Eczeem wordt nogal eens onderschat, maar het is echt veel meer dan alleen wat droge plekjes. Mensen hebben altijd de angst dat het erger wordt. Mensen hebben last van jeuk, slapen slecht daardoor en voelen hun kleding irriteren zodra eczeemplekken opengaan.” Daar komen schaamte en de effecten op de mentale gesteldheid bij. “Mensen verzuimen vaker op het werk. En wat dacht je van de financiële gevolgen? De kosten van de zalven kunnen behoorlijk oplopen. Pas als het eigen risico betaald is, worden de meeste zalven vergoed.”
Misinformatie over eczeem
Wie online zoekt naar informatie over eczeem, komt al snel verkeerde adviezen tegen. Op sociale media zie je namelijk veel verhalen die mensen op het verkeerde been zetten. “Over zonnebrand die giftig is, medicijnzalven die eczeem verergeren of voedingsmiddelen die eczeem veroorzaken”, aldus Annelies. “Er staat heel veel informatie op sociale media die gewoon niet klopt. Daar is wetenschappelijk bewijs van. En toch blijft het rondgaan.”
Om de zorg voor mensen met eczeem te verbeteren, is het Nationaal Constitutioneel Eczeem Project (NCEP) opgericht. Daarin werken onder andere dermatologen, apothekers, verpleegkundigen, huisartsen en de VMCE samen. Het doel: alle betrokken zorgprofessionals en patiëntenorganisaties rondom mensen met eczeem gebruiken dezelfde taal (zoals basiszalf en medicijnzalf) en geven betrouwbare en toegankelijke informatie en materialen.
“Dankzij het project is de website eczeemwijzer.nl ontstaan. Ook Service Apotheek heeft hieraan bijgedragen met informatie en expertise”, vertelt Annelies. “Eczeemwijzer is een online platform met betrouwbare informatie. Je leest daar alles over behandelingen, smeerschema’s en hoe je zelf goed voor je huid zorgt.”
Hulp bij smeren in de apotheek
Ook in de apotheek krijg je die informatie. Carlijn heeft allerlei tips: “Het begint met dagelijks basiszalf smeren. Dat herstelt je huidbarrière. Ook als de klachten minder zijn of worden, is het goed om te blijven smeren. Dan heb je minder kans dat het eczeem snel terugkomt. Probeer verschillende soorten basiszalf om te ontdekken welke het beste werkt en het fijnste smeert. In de winter is vaak een vettere basiszalf nodig dan in de zomer. En gebruik je misschien een vettere zalf voor de nacht en een minder vette overdag. Het is een kwestie van uitproberen.”
Gebruik je ook een medicijnzalf? Breng die eerst aan. “Wacht 30 tot 60 minuten en smeer dan pas je basiszalf. Datzelfde geldt voor zonnebrandproducten. En let ook op bij douchen: maximaal 5 tot 10 minuten, met zeepvrije en parfumvrije producten.”
Via de Service Apotheek-app krijgen mensen die voor het eerst een medicijnzalf gebruiken tips verspreid over 30 dagen. Bijvoorbeeld over smeren, de vingertop-maat (zie kader) en een verwijzing naar de VMCE. “En wie behoefte heeft aan persoonlijk advies, maakt een afspraak voor een smeerconsult”, vertelt Carlijn. “Dan voer je een gesprek in de spreekkamer met een apotheker of apothekersassistent. Je deelt je vragen en ervaringen. Bijvoorbeeld over je smeerschema of welke basiszalf het beste bij je past. We denken graag met je mee. Daar zijn we voor!”
Vingertop-maat
Vroeger was het advies om medicijnzalf dun aan te brengen. Dat advies geldt niet meer: bij een te dunne laag werkt de zalf onvoldoende. Hoe weet je hoeveel medicijnzalf je aanbrengt? Gebruik de vingertop-maat. Een streep zalf op de hele vingertop van de wijsvinger is één vingertop-maat. Daarmee smeer je een plek eczeem zo groot als 2 handen van een volwassene in. Voor grotere lichaamsdelen heb je meer vingertoppen nodig. Hoeveel vingertoppen zalf je in totaal gebruikt hangt af van de leeftijd en waar de plekken zitten. In de apotheek helpen ze je met de juiste hoeveelheid per lichaamsdeel. Op eczeemwijzer.nl of in je apotheek vind je meer handige smeertips.
Kijk het webinar terug
In mei 2026 organiseerden Service Apotheek en de VMCE een webinar over eczeem. Een dermatoloog en een apotheker gingen samen in op de belangrijkste onderwerpen rond het behandelen van eczeem. Seizoenstips en omgevingsfactoren kwamen aan bod. Ook veelgestelde vragen aan het apotheekteam en de vingertop-maat zijn besproken.
Heb je het gemist?
De opname staat op de website van de VMCE. Het webinar is bedoeld voor iedereen met eczeem, ouders, naasten en andere geïnteresseerden. Ga naar vmce.nl en kijk het webinar terug op een moment dat jou uitkomt.
